ÇOCUKLARDA KANSER HASTALIĞI-1
Her yaş grubu ve her sosyal statüyü tehdit eden kanser hastalığının çocukluk yaş grubundaki görülüş sıklığı ve davranış paterni ile erişkin yaş grubuna göre farklılıklar içermektedir.
Kanser hastalığı tek hücre hastalığıdır. İnsan organizmasındaki herhangi bir organ veya dokudan köken alabilir.Hastalığı oluşturan hücreler temelde vücut hücreleri olmakla birlikte bu hücreleri etkileyen çeşitli etkenler sonucunda hücrelerin ölümsüzleşip (immortal) aşırı üreyerek diğer organ ve dokuları iş göremez hale getirmeleri ile sonuçlanan, kendi vücudumuzun bir anlamda saatli bombası olarak nitelendirilebilecek bir hastalıktır; kanser.
Kanser hastalığının temelinde bozulmuş çoğalma kapasitesi yatmaktadır. Genetik ve çevresel faktörler gibi iki ana grupta toplanan faktörlerin etkileri ile iki basamakta ayrı ayrı ortaya çıkan bozulmalar ile kanser hastalığı meydana gelmektedir.
Kanser hastalığı ile uğraşan hekimlerin ve bilim adamlarının sıkça kullandığı ve merak uyandıran bazı terimleri sizler ile paylaşıp konumuzun daha kolay anlaşılmasına olanak vermek istiyorum.
Kanserde temel kavramlar
· Tek hücrenin hastalığıdır.
· Her organdan köken alabilir.
· Bening = İyi huylu
· Maling = Kötü huylu
· İnsidans = Görülme sıklığı
· Predispozan faktör = Yatkınlık
· Survival = Yaşam
· Mortalite = Ölümü ifade eder
Kanser hastalığındaki tedavi başarısı yaşam oranları ile (survival) ifade edilir. Yani tedavi etmekten ziyade tedavideki başarının önemi büyüktür.Gelişmiş ülkelerde son gelişmeler ışığında yapılan tedavilerin başarıları ile dünya kanser mücadelesi şekillenmektedir.Bu tecrübeler tüm tıp camiasına ışık tutmaktadır.Tedavideki başarı kanserin evresi ve türü ile yakından ilişki olduğu gibi, tedavinin kalitesi ve usülüne uygun tatbiki ile de direk ilişkilidir.
Değerli okurlar, vücudumuzdaki bir ben ve doğum öncesi meydana gelen hemangiom (halk dilinde kırmızı gül ve çiçek) lezyonları da birer iyi huylu kanser olduğu göz önüne alınırsa iyi huylu va kötü huylu neoplasmların (kanser) özelliklerini sizler ile paşlaşmak istiyorum.Halk dilinde kanser hastalığı dendiği zaman kötü huylu olan grubun ifade edilmeye çalışıldığına da dikkatinizi çekerim.
Özellik Bening Maling
Üreme Çok yavaş Hızlı
Nekroz (Tümör içi ölüm) Yok Var
Metastas (yayılım) Yok (veya nadir) Sık
Değerli okurlar, bu ana noktaları sizler ile paylaştıktan sonra çocukluk yaş grubu kanserlerin (mailing) sıklıklarına göre Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan sınıflandırmayı sizler ile paylaşmak istiyorum.
Çocukluk yaş grubunda görülen kanser türleri…
Çocukluk yaş döneminde görülen bazı bening oluşumlar (iyi huylu) yerleşimleri itibarı ile kötü huylu tümörler gibi davranarak hayatı tehdit edebilmektedirler. Örneğin, beyinin derin dokularında olan iyi huylu tümörler gibi, bunların cerrahisi mümkün olmayıp tedavileri zor olan ve hayatı tehdit eden edebilen hastalıklarıdır.
Çocukluk yaş grubu lösemisi (kan kanseri) hastalarda kansızlık, solukluk, kanama ve kemik ağrıları ile bulgu verebileceği gibi ender olarak ilk bölümlerinde bariz bulgu vermeden de seyredebilir. Lösemi hastalığı zamanla yarışan bir hastalık olduğu düşünüldüğünde tanının erken konulmasındaki önem daha iyi anlaşılır. Lösemi hücrelerinin üreme hızları diğer kanser türlerindeki hücrelerin üreme hızlarına göre çok daha hızlıdır. Bu saptama şöyle de ifade edebilir. Lösemi hücreleri 12 saat içinde iki katına ulaşarak tümör yükünü saatler içinde katlayarak arttırır. Bu da hastanın hayatını ciddi şekilde tehdit eder.
Lösemi hastalığının kardeşi olarak niteleyebileceğimiz ve vücudumuzdaki herhangi bir lenf bezesinden köken alabilen Lenfoma hastalığı da çocukluk yaş grubunda sıklıkla görülen ve hızlı üreme kapasitesi ile tümör yükünü saatler içinde katlayarak arttırabilen bir hastalıktır. Boyunda, koltuk altında, kasıklarda var olan lenf bezelerindeki şişlikler ile başlayabilen ve ileri evrelerinde kemik iliğine yayılabilen bir kanser türüdür.
Değerli okurlar, her lenf bezesi büyümesi kanser hastalığı anlamına gelmemektedir, herhangi bir iltihap yaratan mikrobik veya virütik hastalıklar sonucunda da lenf bezelerinde büyüme görülebilmektedir.
Çocukluk yaş grubunda görülen bu en sık iki kanser türü dışında üçüncü sıklıklar görülen beyin tümörleri geliştikleri beyin bölgelerine göre bulgular verebilmektedirler. Bunun yanında yumuşak doku tümörleri vücudumuzun her bölgesinde gelişebilecek özelliğe sahiptirler. Meydana geldikleri dokuya göre de belirti verecekleri muhakkaktır.
Değerli okurlar çocukluk yaş grubu tümörleri çok geniş bir konu olarak incelenmekte olup kanser mücadelesi alanında tedavileri ile en başarılı olunabilen bir alandır.
15/12/2006
Doç. Dr. Kudret Çağlar
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Doçenti
Çocuk Onkoloji Doçenti
(yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir)