İdrar örneklerinin alınması ve laboratuvara ulaştırılmasında; idrar toplama yöntemi, idrar kapları ve saklama koşulları gibi değişkenler, analiz sonuçlarını etkileyerek tanı ve tedavi kararlarında yönlendirici oldukları için çok önemlidir.

Örnek çeşitleri

• Rastgele (random) idrar örneği

İdrar, tam analizi ve mikroskobik incelemeler için uygun örnek çeşididir. Sizin için de uygun olan günün herhangi bir saatinde alınmış idrardır ve rutin araştırmalar amacı ile kullanılır.

• Sabah idrarı

Gece uykusundan uyandıktan hemen sonra, sabah toplanan ilk idrar örneğidir. Uykusuzluk çekenlerde, çocuk hastalarda ve bazı özel durumlarda 8 saatlik sürede değişiklik yapılabilir.

Yatmadan önce mesane boşaltılır, yataktan kalkınca yaptığınız ilk idrar, idrar toplama kabına alınır.

• Açlık idrarı

Açlık idrarının sabah idrarından farkı, sabah idrarından sonra birşey yemeden bir süre geçtikten sonra toplanan örnek olmasıdır.

• Postprandial (2 saatlik) idrar örneği

Yemek yemeden hemen önce mesane boşaltılır ve yemekten 2 saat sonra idrar alınır.

• Oral Glukoz tolerans testi (OGTT) idrar örnekleri

Glukoz tolerans testi (şeker yükleme testi) yapılırken, kan alındıktan hemen sonra toplanan örneklerdir. Örnek sayısı testin süresine göre değişir. Örnek kaplarının üzerine, hangi saatlerde toplanacağı, görevli tarafından yazılır.

• Orta akım idrar

İdrarda bakteri kültürü için önerilen toplama şeklidir.

İdrar kültürü için örnek alımında ürogenital bölgenin temizliği önemli yer tutmaktaır.

Örnek alınış şekli ile ilgili bilgiler Hastanın Hazırlanması ve Uygulama bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

•  
• Pediyatrik idrar örnekleri

Pediyatrik idrar örnekleri, kız ve erkek çocuklar için farklı olarak üretilmiş yumuşak, özel plastik torbaların genital bölgeye yapıştırılması ile toplanır.

• Gebelik testi için idrar örneği

Sabah idrarı, hormon yoğunluğu daha fazla olduğu için tercih edilmelidir.

BAKTERİ KÜLTÜRÜ İÇİN İDRAR ALINMASI (Orta Akım İdrarı)

Hastanın hazırlanması;

KADIN HASTALAR:

• Önce eller yıkanır .
• Ürogenital bölge ıslak temizlik kağıdı ile temizlenir
• Labialar açılarak ıslak temizlik kağıdı ile bir tarafta, önden arkaya doğru temizlik yapılır ve temizlik kağıdı çöpe atılır.
• Başka bir ıslak temizlik kağıdı ile diğer taraf temizlenir.
• Üçüncü bir ıslak temizlik kağıdı ile de orta kısım önden arkaya doğru temizlenir.
• Labialar açık tutularak kuru tuvalet kağıdı ile kurulanır.

ERKEK HASTALAR:

• Önce eller yıkanır.
• Hasta sünnetli değilse, sünnet derisi geri çekilerek penis temizlenir ve idrar yaparken de aynı vaziyette tutulur.
• Dairesel hareketlerle penisin uç kısmı ıslak temizlik kağıdı ile temizlenir.

Uygulama;

• İdrarın ilk kısmı tuvalete yapılır.
• İdrar yapılmaya başladıktan sonra, idrar kabına dışarıdan bulaşma olmayacak şekilde, orta akım idrarı toplanır.
• İdrarın kalanı tuvalete yapılır.
• İdrar toplama kutusunun kapağı iç kısmına dokunulmadan kapatılır.
• Eller tekrar yıkanır.
• İdrarın kabının üzerinde hasta kimlik bilgileri mutlaka doldurulmuş olmalıdır.

• ÖNEMLİ BİLGİLER

İdrar örnekleri kuru ve temiz idrar toplama kaplarına toplanmalıdır.

İdrar tam analizi için; rastgele idrar örneği, sabah ilk idrarı, açlık idrarı, postprandial idrar, OGTT idrarı, 24 saatlik idrar, katater idrarı, orta akım idrar örnekleri kullanılabilir.

İdrar örnekleri, laboratuvara ağzı kapalı idrar kaplarında gönderilmelidir.

Örnek kaplarının üzerinde hasta ile ilgili bilgiler mutlaka yazılı olmalıdır.

Örnek en kısa sürede laboratuvara ulaştırılmalıdır.

Tam idrar analizi, idrar taze iken yapılır.

Oda ısısında bekletilen idrarlar bozulmaya başladığından kimyasal ve mikroskobik inceleme sonuçları hatalı olabilir.

İdrar, tam analizi için en az 12 ml idrar gereklidir. 5 ml den az olan idrarlarda çalışma yapılması yanılgıya neden olabilir.

Yenidoğanlarda ve bebeklerde 5 ml idrar ile çalışılabilir. Delik veya sızıntı olan kaplardaki örnekler kabul edilmez. Laboratuvar kaplarından başka kaba konmuş örnekler kabul edilmez. Dış ortamda beklediğinden kuşku duyulan örnekler kabul edilmez. Hemen gönderilemeyen örnekler mutlaka buzdolabında saklanmalıdır.